Zdolność kredytowa – co to takiego?
Zdolność kredytowa
Zdolność kredytowa – w obecnych realiach banki odrzucają wnioski kredytowe klientów ze względu na brak zdolności kredytowej. Z kolei na zdolność kredytową duży wpływ ma historia kredytowa klienta. Ponieważ brzmi to bardzo ogólnikowo, postaramy się przybliżyć temat.
Zacznijmy od definicji.
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 roku – Prawo bankowe definiuje zdolność kredytową następująco: „Przez zdolność kredytową rozumie się zdolność do spłaty zaciągniętego kredytu wraz z odsetkami w terminach określonych w umowie”.
Według polskiego prawa bankowego posiadanie przez podmiot tzw. zdolności kredytowej jest warunkiem niezbędnym do uzyskania kredytu. W wyjątkowych sytuacjach banki mogą udzielić kredytu jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, osobie prawnej lub fizycznej nieposiadającej zdolności kredytowej, o ile przedłoży ona realny program uzdrowienia swojej sytuacji finansowej lub zgodzi się na ustanowienie szczególnego rodzaju zabezpieczenia. Banki oceny zdolności kredytowej dokonują samodzielnie na podstawie własnych reguł i zasad, innych dla osób fizycznych i innych dla przedsiębiorstw.
Badaniu zdolności kredytowej służy analiza kredytowa.
Banki lub inne instytucje kredytowe do określenia zdolności kredytowej klientów zajmują się dwoma obszarami: analizą ilościową wysokości i stabilności dochodów oraz analizą jakościową cech klienta. Do najważniejszych czynników wpływających na zdolność kredytową zalicza się:
- wysokość dochodów pozostających do dyspozycji osoby ubiegającej się o kredyt.
Jest to podstawowe kryterium zdolności kredytowej. Kredytodawca weryfikuje dochód na podstawie dokumentów lub historii rachunku. Wiele banków i firm oferuje pożyczki „na oświadczenie”. Wbrew powszechnemu mniemaniu nie jest to pożyczka „na gębę” – instytucje finansujące przechodzą wówczas do kolejnego kryterium:
- źródła oraz systematyczność uzyskiwania dochodów.
To kryterium polega na weryfikacji źródeł dochodów i realności ich uzyskania. Kredytodawca ocenia również prawdopodobieństwo utrzymania się takich dochodów przez cały okres kredytowania (czyli, prościej mówiąc, czas trwania umowy).
Gdy weryfikacja tych dwóch kryteriów przebiegnie pomyślnie przechodzimy do kolejnych kryteriów:
- aktualne obciążenia i zobowiązania kredytowe
Tu sprawdzane są aktualnie zaciągnięte pożyczki i kredyty. Obecnie nie tylko banki, ale większość firm parabankowych wymienia się informacjami (bezpośrednio lub za pomocą rejestrów). Kiedy okazuje się, iż raty obecnych zobowiązań przekraczają dochód klienta kredytodawca najczęściej odrzuca wniosek. Jest jednak inaczej w przypadku kredytów konsolidacyjnych. Tak więc przechodzimy do następnego kryterium:
- rodzaj oraz wysokość kredytu
Obecnie rozróżniamy kilka rodzajów kredytów, które z kolei dzielą się na podgrupy. Główne grupy to kredyty gotówkowe, samochodowe, konsolidacyjne, hipoteczne i gospodarcze (szczegółowe omówienie każdej grupy i podgrupy w kolejnych artykułach). Generalnie rodzaje mówią o przeznaczeniu środków pozyskanych przez kredytobiorcę. Jest to związane również z maksymalną kwotą i kolejnymi kryteriami, jakimi są:
- okres kredytowania
Okres kredytowania zależy głównie od grupy do której zaliczamy kredyt. Generalnie najpopularniejsze zwykłe kredyty gotówkowe banki rozkładają zwykle na kilka lat, a maksymalnie nawet na 10 lat. Należy jednak zaznaczyć, że niskie kwoty nie zostaną rozłożone na dłuższy okres. Należy również pamiętać, że im dłuższy okres, tym koszt kredytu jest większy.
- rodzaj rat (równe lub malejące)
Większość pożyczkodawców udziela pożyczek z ratami równymi. Powód jest bardzo prozaiczny, klientowi łatwo zapamiętać miesięczne kwoty spłaty rat, ponieważ wszystkie są w takiej samej wysokości. W przypadku rat malejących obciążenie zmniejsza się, wobec czego każda rata jest w innej wysokości i taki rodzaj spłat jest z reguły bardziej kłopotliwy dla klienta.
Kolejnymi kryteriami są:
- dotychczasowa historia kredytowa
Oprócz aktualnych zadłużeń w rejestrach banków przechowywane są (zwykle przez 5 lat) informacje o wszelkich innych zobowiązaniach również spłaconych oraz o terminowości ich spłacania. Nawet jeśli spłaciłeś zobowiązanie w całości, ale płaciłeś raty z opóźnieniem, bank może odrzucić wniosek. Również brak historii kredytowej (nieskorzystanie w przeszłości z żadnych produktów kredytowych) w większości przypadków jest źle postrzegane przez banki lub inne instytucje kredytowe. Więcej na temat baz dłużników. Kolejnym kryterium jest:
- wiek kredytobiorcy
Wiek ma znaczenie, bo wpływa na stabilność dochodów i maksymalny okres kredytowania. Część banków określa minimalny i maksymalny wiek kredytobiorcy, np. w dniu spłaty ostatniej raty. Kolejnym kryterium jest:
- liczba osób w gospodarstwie domowym
Kredytodawca bierze pod uwagę głównie liczbę dzieci na utrzymaniu. Posiadanie dzieci podwyższa koszty prowadzenia gospodarstwa domowego.
Dodatkowe kryteria, takie jak:
- wysokość wkładu własnego,
- dodatkowe zabezpieczenia (np. inna należąca do kredytobiorcy nieruchomość).
są brane pod uwagę w przypadku kredytów hipotecznych
Ten rodzaj kredytów omówimy w osobnym artykule. Pełną definicję zdolności kredytowej znajdziesz w art. 70 ustawy Prawo bankowe, a swoją historię kredytową sprawdzisz w raporcie BIK.
