Zarządzanie budżetem domowym
Zarządzanie budżetem domowym – w części 1 zarządzania budżetem domowym omówiliśmy podstawy. W tej części dowiesz się jak zrównoważyć budżet domowy poprzez zmniejszenie wydatków. Jest to bardzo ważne, ponieważ zazwyczaj łatwiej jest ograniczyć wydatki niż zwiększyć dochody, czyli w przypadku większości z nas wynagrodzenie, jakie otrzymujemy w zamian za świadczoną pracę.
Analiza wydatków domowych
Kluczem do ograniczenia wydatków domowych jest ich analiza. Analiza jest możliwa tylko pod warunkiem, że wiesz na co wydajesz pieniądze, czyli prowadzisz ewidencję (listę) wydatków. Ewidencję wydatków można prowadzić w każdej formie, która jest dla nas wygodna, na przykład w zeszycie, lub w arkuszu kalkulacyjnym – poniżej przykład jak robię to ja korzystając z Excela.
Poniższe zestawienie wydatków zostało przygotowane dla Krzysztofa, 32 letniego urzędnika i jego żonę, z którą razem wychowują 8-letnią córkę. Łączne dochody jakie razem uzyskują na rękę to prawie 6200 zł. Tym co skłoniło ich do wykonania analizy, była obawa o przyszłość, związana z zupełnym brakiem oszczędności, oraz to, że finansowo wciąż pomagają im teściowie Krzysztofa, czego on wolałby uniknąć. Pomoc teściów jest konieczna ponieważ rodzina Krzysztofa wydaje miesięcznie więcej niż wynoszą ich dochody.
Miesięczny bilans dochodów i wydatków rodziny Krzysztofa przedstawia się następująco:
6 200 zł (dochód rodziny) – 6 730 zł = – 530 zł. (miesięczny deficyt)
Co kilka miesięcy teściowie Krzysztofa wspomagają jego rodzinę to 1000 to 2000 złotych. Bez tych pożyczek Krzysztof nie mógłby żyć na dotychczasowym poziomie.
| 2018 | ||||
| Lp. | Rodzaj wydatków | styczeń | ||
| kwota | termin płatności | data płatności | ||
| 1 | Woda i ścieki | 230,00 zł | 2018.01.15 | |
| 2 | Prąd dom | 110,00 zł | 2018.01.18 | 2018.01.17 |
| 3 | Prąd działka | 30,00 zł | 2018.01.19 | 2018.01.17 |
| 4 | Gaz | 80,00 zł | 2018.01.20 | 2018.01.17 |
| 5 | Telefon stacjonarny | 60,00 zł | 2018.01.21 | 2018.01.17 |
| 6 | TV/Kablówka/Internet | 80,00 zł | 2018.01.22 | 2018.01.17 |
| 7 | Telefon komórkowy | 50,00 zł | 2018.01.23 | 2018.01.17 |
| 8 | Wywóz śmieci | 50,00 zł | 2018.01.24 | |
| 9 | Kardiofon | 60,00 zł | 2018.01.25 | |
| 10 | III Filar ( emerytura) | 150,00 zł | 2018.01.26 | |
| 11 | Wspólnota/Czynsz | 500,00 zł | 2018.01.27 | |
| 12 | Kieszonkowe/Dziecko | 100,00 zł | 2018.01.28 | |
| 13 | Paliwo | 400,00 zł | 2018.01.29 | |
| 14 | Raty kredytu mieszkaniowego | 1 400,00 zł | 2018.01.30 | |
| 15 | Raty kredytu – samochód | 450,00 zł | 2018.01.31 | |
| 16 | Edukacja/Czesne | 200,00 zł | ||
| 17 | Ubezpieczenia | 150,00 zł | ||
| 18 | Żywność | 1 200,00 zł | ||
| 19 | Odzież | 300,00 zł | ||
| 20 | Rozrywka (kino, teatr) | 200,00 zł | ||
| 21 | Urlop | 500,00 zł | ||
| 22 | Restauracje/ Fast food | 350,00 zł | ||
| 23 | Podatki | 30,00 zł | ||
| 24 | Leczenie (lekarz, leki, itp.) | 50,00 zł | ||
| 25 | Inne | |||
| 24 | Total | 6 730,00 zł | ||
Co zawiera powyższa tabela?
Tabela zawiera następujące dane: kategoria wydatku, kwota wydatku, data płatności oraz data wykonania przelewu/płatności. Pozycje od 1 do 16 stanowią wydatki regularne, które płacimy co miesiąc, ewentualnie co dwa miesiące ( np: energia elektryczna, gaz). Pozycje od 17 do 26 to wydatki z zasady jednorazowe (np. podatki, ubezpieczenia) lub ponoszone nieregularne (np. restauracje, rozrywka, prywatna opieka medyczna, remont, itp).
Jak robimy zapisy w tabeli?
Przykład 1: Płacimy w styczniu rachunek za energię elektryczną. Ponieważ rachunek otrzymujemy kilkanaście dni wcześniej, a zazwyczaj otrzymujemy od dostawcy energii prognozowane kwoty płatności na kilka miesięcy naprzód, więc kwotę przelewu za styczeń i za kolejne miesiące w pisujemy w tabeli wraz z wymaganą datą płatności. Kwoty rachunków niezapłaconych są w kolorze czarnym, a kwoty rachunków zapłaconych są w kolorze zielonym, a dodatkowo w ostatniej kolumnie wpisujemy datę wykonania przelewu. Posługując się kolorami już na pierwszy rzut oka po otwarciu tabeli widzimy jakie rachunki już uregulowaliśmy, a jakie czekają na wykonanie płatności.
Przykład 2: A co w przypadku takich wydatków jak żywność? Zakupy robimy z różną częstotliwością, niektórzy codziennie, inni co kilka dni albo raz w tygodniu. Jak do tego podejść, aby nie tracić za dużo czasu. Ja robię to tak, że zbieram wszystkie paragony za zakupy w specjalnym pudełku i w połowie miesiąca oraz w ostatnim dniu miesiąca, dzielę je według kategorii wydatków i sumuję. Zajmuje mi to niecałą godzinę, ale za to mam poczucie, że panuję nad moimi wydatkami :-). W większości przypadków najwięcej paragonów mam w kategorii „Żywność”. W ciągu 2 tygodni zbieram wraz z żoną nawet do 50 – 60 paragonów ( codziennie świeżo pieczywo w lokalnym sklepiku, nabiał, itp.) i sumuję je bardzo szybko, stosując proste zaokrąglenia: paragon w kwocie 5,75 zł wpisuje na kalkulatorze jako 6 zł, a paragon na 15,35 zł wpisuję jako 15 zł. Nie bawimy się w grosze, ponieważ ewentualny błąd jaki popełnimy przy dużej liczbie paragonów nie przekracza 1-2 zł. Czyli podsumowując, wpisujemy w tej kategorii wydatków sumę wszystkich waszych wydatków w danym miesiącu. Ważne: paragony trzymamy, bo będą potrzebne do pogłębionej analizy.
Przykład 3: Inne wydatki z kategorii takich, jak Odzież, Urlop, Rozrywka, itp wpisujemy na koniec miesiąca na podstawie zachowanych paragonów. Jeśli w danej kategorii ponieśliśmy kilka wydatków to podobnie jak w przypadku Żywności, sumujemy te wydatki i wpisujemy to tabeli.
Przykład 4: Są kategorie wydatków, które ponosimy jednorazowo, jak na przykład ubezpieczenie mieszkania czy samochodu, ale wpisujemy je jako wydatek miesięczny. W tabeli powyżej wydatek na ubezpieczenie wynosi 150 zł, co oznacza, że składki wyniosły razem 1800 zł, a ponieważ lepiej ten wydatek rozłożyć proporcjonalnie na cały rok, więc 1800 zł po podzieleniu przez liczbę miesięcy daje nam 150 zł.
Wiesz już jak wypełniać tabelę. Kiedy mamy już dane, czyli wpisane wydatki za co najmniej 2-3 miesiące, możemy przystąpić do analizy wydatków.
Jak wygląda analiza i wnioski odnośnie tabeli powyżej zawierającej dane zgromadzone przez Krzysztofa:
| 2018 | ||||
| Lp. | Rodzaj wydatków | Analiza | ||
| Kwota | Wnioski | Kwota oszczędności | ||
| 1 | Woda i ścieki | 230 | 3 osoby codziennie biorą prysznic. Wymiana baterii na wodooszczędną pozwoli zaoszczędzić min. 30% wody. Dodatkowo zastosowanie perlatora w bateriach umywalkowych oraz w zlewie kuchennym pozwoli na zaoszczędzenie min. 30% zużywanej do tej pory wody. | 69,00 zł |
| 2 | Prąd dom | 110 | Nie stwierdzono możliwości znaczących oszczędności. Krzysztof nie chce wymienić klasycznych żarówek na ledowe z powodu ich szkodliwości dla oczu (miganie). | |
| 3 | Prąd działka | 30 | Krzysztof korzysta z działki tylko kilka razy w roku i brak prądu nie będzie dla niego dotkliwy. Zapadła decyzja o rezygnacji z prądu na działce. | 30,00 zł |
| 4 | Gaz | 80 | Nie ma możliwości znaczących oszczędności. | |
| 5 | Telefon stacjonarny | 60 | Telefon stacjonarny praktycznie nie był wykorzystywany, wszyscy domownicy korzystają z telefonów komórkowych. Krzysztof zdecydował się na rozwiązanie umowy z Orange. | 60,00 zł |
| 6 | TV/Kablówka/Internet | 80 | Nie stwierdzono możliwości znaczących oszczędności. | |
| 7 | Telefon komórkowy | 50 | Nie stwierdzono możliwości znaczących oszczędności. | |
| 8 | Wywóz śmieci | 50 | Nie ma możliwości oszczędności. | |
| 9 | Kardiofon | 60 | Krzysztof ma arytmię i zdalny nadzór kardiologiczny zwiększa jego komfort życia. | |
| 10 | III Filar ( emerytura) | 150 | Odkładanie na emeryturę jest konieczne. Ten wydatek jest wręcz w dzisiejszych czasach niezbędny. | |
| 11 | Wspólnota/Czynsz | 500 | Nie ma możliwości oszczędności. | |
| 12 | Kieszonkowe/Dziecko | 100 | Nie ma możliwości znaczących oszczędności. | |
| 13 | Paliwo | 400 | Nie ma możliwości znaczących oszczędności. | |
| 14 | Raty kredytu mieszkaniowego | 1400 | Nie ma możliwości oszczędności. | |
| 15 | Raty kredytu – samochód | 450 | Nie ma możliwości oszczędności. | |
| 16 | Edukacja/Czesne | 200 | Alternatywą jest przeniesienie dziecka do szkoły państwowej, ale Krzysztof nie chce stresować córki zmianą szkoły | |
| 17 | Ubezpieczenia | 150 | Nie stwierdzono możliwości znaczących oszczędności. Na 150 zł miesięcznie składa się składka za ubezpieczenie samochodu i mieszkania. | |
| 18 | Żywność | 1200 | Krzysztof był zaskoczony po analizie paragonów, ile wydaje na butelkowaną wodę mineralną oraz żółte sery. Ponadto doszedł do wniosku, że za dużo jedzenia marnuje się. Wodę mineralną zamienił na filtr do wody z kranu (wkład filtru na 200 l wody kosztuje tylko 14 zł), a ser żółty za 35 zł za kg zamienił na taki za 14 zł za kg. Dodatkowo zamierza kupować mniej pieczywa, które jest wyrzucane jako nieświeże w dużych ilościach. Ważna uwaga – wydatki są zaniżone o około 300 zł. z powodu braku paragonów za zakupy dokonywane na lokalnym osiedlowym bazarku. | 170,00 zł |
| 19 | Odzież | 300 | Krzysztof stwierdził, że ubrania nie mieszczą się już w szafach. Nie kupują drogich ubrań, bo tylko na wyprzedażach, ale kupują ich po prostu za dużo, impulsowo. Postanawił przez najbliższy rok nie ulegać pokusie. Wyjątkiem jest córka, która rośnie i nowe ubrania dla niej są koniecznością. | 200,00 zł |
| 20 | Rozrywka (kino, teatr) | 200 | Krzysztof stwierdził, że 1 film w miesiącu w kinie z rodzina będzie wystarczający, dopóki nie wyjdą na prostą. Do tego, do kina będą chodzili tylko w środy, bo w tym dniu bilety dla całej rodziny będą kosztować go tylko 45 zł. | 155,00 zł |
| 21 | Urlop | 500 | Krzysztof wydaje na 2 tygodniowe wakacje dla 3 osobowej rodziny 6 000 zł rocznie. Postanawia zaoszczędzić rezygnując z pensjonatu na rzecz prywatnych kwater. Szacowana oszczędność roczna to 1000 zł. | 83,00 zł |
| 22 | Restauracje/ Fast food | 350 | Krzysztof zamierza ograniczyć jadanie poza domem. Nie wyklucza tylko 1-2 razy w miesiącu fast-foodu ze wzglądu na córkę. | 270,00 zł |
| 23 | Podatki | 30 | Nie ma możliwości oszczędności. | |
| 24 | Leczenie (lekarz, leki, itp.) | 50 | Nie ma możliwości znaczących oszczędności. | |
| 25 | Inne | |||
| 24 | Total | 6730 | Oszczędności miesięczne | 1 037,00 zł |
| Oszczędności roczne | 12 444,00 zł | |||
Jeśli Krzysztof będzie w stanie zmobilizować siebie i rodzinę do pewnych wyrzeczeń i zmiany przyzwyczajeń, to nie tylko nie będzie musiał dłużej korzystać z pomocy finansowej teściów, ale będzie mógł odkładać około 500 zł miesięcznie, budując poduszkę bezpieczeństwa na przyszłość. A to kusząca perspektywa dla rodziny, która nie była w stanie zgromadzić dotychczas żadnych oszczędności.
Skąd biorą się te liczby:
Miesięczne wydatki rodziny Krzysztofa po wdrożeniu planu oszczędności wynoszą:
6 730 zł (suma wydatków przed) – 1 037 zł (oszczędności) = 5 693 zł. (suma wydatków po)
Miesięczna nadwyżka po wdrożeniu planu oszczędności wynosi:
6 200 zł (dochody rodziny) – 5 693 zł = 507 zł. (tyle miesięcznie rodzina Krzysztofa może odkładać).
Podsumowanie
Sytuacja Krzysztofa po wdrożeniu omówionych wyżej działań zmieni się w sposób diametralny na korzyść. Nie tylko nie będzie musiał bazować na pożyczkach od teściów, ale cała rodzina nauczy się racjonalnego i oszczędnego wydawanie ciężko zarobionych pieniędzy.