Fałszywa pożyczka w internecie – jak się chronić?
Szybka pożyczka „bez formalności”, decyzja w kilka minut i wiadomość, że wniosek został już zaakceptowany. Tak często zaczyna się fałszywa pożyczka, czyli oszustwo, w którym ofiara nie dostaje żadnych pieniędzy, za to traci dane, a czasem zostaje z prawdziwym długiem zaciągniętym na swoje nazwisko. CSIRT KNF, zespół reagowania na incydenty działający przy Komisji Nadzoru Finansowego, regularnie ostrzega przed takimi kampaniami.
Fałszywa pożyczka – jak wygląda typowy scenariusz
- Reklama w mediach społecznościowych, SMS lub e-mail obiecuje pożyczkę „dla każdego”, często z logo znanego banku lub firmy pożyczkowej.
- Link prowadzi na stronę łudząco podobną do prawdziwej. Formularz prosi o dane osobowe, zdjęcie dowodu, a czasem login do bankowości.
- Po chwili przychodzi wiadomość o „zatwierdzeniu” pożyczki i prośba o drobną opłatę weryfikacyjną, otwarcie „specjalnego konta” albo zainstalowanie aplikacji.
- W rzeczywistości oszuści przejmują dane i dostęp do konta. Mogą wtedy wyprowadzić pieniądze albo zaciągnąć prawdziwe pożyczki w imieniu ofiary.
Sygnały ostrzegawcze
- Ktoś gwarantuje pożyczkę, zanim w ogóle sprawdził Twoją sytuację. Rzetelny pożyczkodawca musi ocenić zdolność kredytową.
- Musisz zapłacić cokolwiek z góry, zanim dostaniesz pieniądze.
- Strona prosi o login i hasło do bankowości albo kod z SMS-a.
- Adres strony różni się od oficjalnego choćby jedną literą lub końcówką domeny.
- Rozmówca się spieszy: „oferta tylko dziś”, „decyzja wygaśnie za godzinę”.
- Każe zainstalować aplikację do zdalnego pulpitu albo inną, której nie znasz.
Jak się chronić
Zastrzeż numer PESEL. To bezpłatne i zajmuje kilka minut w aplikacji mObywatel, na stronie gov.pl albo w urzędzie gminy. Banki i firmy pożyczkowe mają obowiązek sprawdzić zastrzeżenie przed udzieleniem kredytu, więc oszust nie zaciągnie łatwo zobowiązania na Twoje dane. Gdy sam będziesz potrzebować pożyczki, możesz cofnąć zastrzeżenie na wybrany czas, także w aplikacji.
Sprawdzaj firmę, zanim podasz dane. Instytucje pożyczkowe działające legalnie są wpisane do rejestru prowadzonego przez KNF. Warto też zajrzeć na listę ostrzeżeń publicznych KNF. Adres strony wpisuj ręcznie, zamiast klikać w link z reklamy lub wiadomości.
Monitoruj swoją historię kredytową. Raport BIK pokaże, czy ktoś nie złożył wniosku na Twoje dane. Usługa alertów BIK wysyła powiadomienie, gdy ktoś spróbuje zaciągnąć zobowiązanie w Twoim imieniu.
Nigdy nie podawaj loginu do bankowości, kodów BLIK ani kodów z SMS-ów osobie, która do Ciebie dzwoni lub pisze, nawet jeśli przedstawia się jako pracownik banku.
Co zrobić, jeśli dałeś się nabrać
- Natychmiast zadzwoń do swojego banku i zablokuj konto, karty oraz dostęp do bankowości.
- Zastrzeż numer PESEL i dokument tożsamości. Dowód zastrzeżesz w banku, w urzędzie lub przez system Dokumenty Zastrzeżone.
- Zgłoś sprawę na policję i zachowaj wszystkie wiadomości, zrzuty ekranu i adresy stron.
- Zgłoś fałszywą stronę do CERT Polska przez formularz incydent.cert.pl. Pomożesz w ten sposób szybciej ją zablokować.
- Sprawdź raport BIK i rejestry dłużników, czy nie pojawiły się w nich nowe zobowiązania.
Więcej o rejestrach, w których mogą się znaleźć Twoje dane, przeczytasz w poradniku Bazy dłużników.
